Pierwsza pomoc

Pierwsza pomoc krok po kroku

Wybierz jedną z głównych sytuacji, a przewodnik poprowadzi cię krok po kroku. Niżej znajdziesz inne przypadki: zadławienie, krwawienie, oparzenie i wiele więcej.

Inne przypadki ↓
BezpieczeństwoPrzytomnośćOddech112 i RKO
Inne przypadki

Znajdź pomoc do swojej sytuacji

Wpisz kilka słów albo wybierz przypadek z listy. W razie wątpliwości zawsze dzwoń 112: dyspozytor powie ci, co robić.

Zadławienie (ktoś się krztusi)112
Zadzwoń 112
  1. Jeśli kaszle, zachęcaj go do mocnego kaszlu. Kaszel to najlepszy sposób na usunięcie przeszkody.
  2. Jeśli kaszel nie pomaga, stań z boku, pochyl go do przodu i wykonaj do 5 mocnych uderzeń nasadą dłoni między łopatki.
  3. Jeśli to nie pomoże, wykonaj do 5 uciśnięć nadbrzusza: stań z tyłu, obejmij go, zaciśniętą pięść połóż między pępkiem a mostkiem i pociągnij mocno do siebie i w górę.
  4. Powtarzaj na zmianę 5 uderzeń w plecy i 5 uciśnięć nadbrzusza.
  5. Jeśli straci przytomność, ułóż go na plecach, zadzwoń 112 i zacznij resuscytację.
Dzwoń 112:
  • Gdy kaszel jest słaby albo osoba nie może mówić ani oddychać
  • Po uciśnięciach nadbrzusza osoba zawsze powinna pokazać się lekarzowi
U niemowlęcia zamiast uciśnięć nadbrzusza wykonuje się uciśnięcia klatki piersiowej. Tego najlepiej nauczyć się na kursie.
Silne krwawienie112
Zadzwoń 112
  1. Jeśli masz rękawiczki, załóż je.
  2. Mocno uciśnij ranę bezpośrednio: opatrunkiem, gazą albo czystym materiałem. Możesz poprosić poszkodowanego, żeby sam uciskał.
  3. Nie zdejmuj przesiąkniętego opatrunku. Dołóż na wierzch kolejny i uciskaj dalej.
  4. Połóż poszkodowanego, okryj go i nie zostawiaj samego.
Dzwoń 112:
  • Zawsze, gdy krwawienie jest silne albo nie ustaje
  • Gdy poszkodowany blednie, jest zimny i senny
Opaskę uciskową na rękę lub nogę zakłada się tylko przy zagrażającym życiu krwotoku, którego nie da się zatrzymać uciskiem.
Skaleczenie (np. o szkło lub muszlę na plaży)
  1. Przemyj ranę czystą, bieżącą wodą.
  2. Jeśli krwawi, uciśnij ją czystym opatrunkiem przez kilka minut.
  3. Załóż opatrunek albo plaster.
  4. Jeśli w ranie tkwi kawałek szkła albo inny przedmiot, nie wyciągaj go. Obłóż go opatrunkiem i jedź do lekarza.
Dzwoń 112:
  • Gdy krwawienie nie ustaje mimo ucisku
Do lekarza warto też iść, gdy rana jest głęboka, brudna albo szeroka.
Oparzenie
  1. Od razu chłodź oparzone miejsce chłodną, bieżącą wodą przez co najmniej 20 minut.
  2. Zdejmij pierścionki, zegarek i ubranie z oparzonego miejsca, chyba że przykleiło się do skóry.
  3. Przykryj oparzenie czystym opatrunkiem albo folią spożywczą.
  4. Nie przekłuwaj pęcherzy i niczym nie smaruj: ani masłem, ani pastą do zębów.
Dzwoń 112:
  • Gdy oparzenie jest duże, głębokie albo dotyczy twarzy, dłoni lub krocza
  • Gdy oparzone jest małe dziecko
Przy chłodzeniu dużej powierzchni u dziecka uważaj, żeby się nie wychłodziło.
Udar cieplny i przegrzanie
  1. Przenieś poszkodowanego w cień albo chłodne miejsce.
  2. Rozluźnij lub zdejmij nadmiar ubrania.
  3. Chłódź ciało: polewaj chłodną wodą, przykładaj mokre ręczniki, wachluj.
  4. Jeśli jest przytomny i może pić, podawaj wodę małymi łykami.
Dzwoń 112:
  • Gdy jest splątany, dziwnie się zachowuje, wymiotuje albo traci przytomność
Przytomny, ale bardzo rozpalony i otumaniony człowiek potrzebuje pilnej pomocy, nawet jeśli twierdzi, że nic mu nie jest.
Wychłodzenie (hipotermia)
  1. Przenieś poszkodowanego w ciepłe miejsce, osłonięte od wiatru.
  2. Zdejmij mokre ubrania i okryj go kocem, śpiworem albo folią NRC. Pamiętaj o głowie.
  3. Ogrzewaj powoli. Nie masuj i nie nacieraj rąk ani nóg.
  4. Jeśli jest przytomny i może połykać, daj mu ciepły, słodki napój.
  5. Przenoś go delikatnie i nie każ mu chodzić.
Dzwoń 112:
  • Gdy dreszcze ustają, a poszkodowany robi się senny lub splątany
  • Gdy traci przytomność
Bardzo wychłodzony człowiek może słabo oddychać. Jeśli nie oddycha prawidłowo, zacznij resuscytację.
Skurcz mięśnia w wodzie
  1. Nie panikuj. Połóż się na plecach i oddychaj spokojnie.
  2. Zawołaj albo pomachaj do ratownika.
  3. Rozciągnij mięsień: przy skurczu łydki chwyć stopę i przyciągnij palce do siebie.
  4. Gdy skurcz minie, spokojnie płyń do brzegu, najlepiej innym stylem.
Skurczom sprzyja zmęczenie, zimna woda i odwodnienie. Rozgrzej się przed pływaniem i pij wodę.
Uraz kręgosłupa (skok do płytkiej wody)112
Zadzwoń 112
  1. Zadzwoń pod 112 albo poproś o to kogoś obok.
  2. Jeśli poszkodowany oddycha, nie ruszaj go. Trzymaj jego głowę obiema rękami w takiej pozycji, w jakiej go zastałeś.
  3. Mów do niego i poproś, żeby się nie ruszał.
  4. Okryj go, żeby się nie wychładzał.
Dzwoń 112:
  • Zawsze
Jeśli leży w wodzie twarzą w dół albo nie oddycha, oddychanie jest ważniejsze niż kręgosłup. Obróć go, starając się trzymać głowę w jednej linii z ciałem, i działaj według przewodnika.
Użądlenie przez osę lub pszczołę
  1. Jeśli zostało żądło, usuń je, zeskrobując paznokciem albo kartą.
  2. Przyłóż do miejsca użądlenia coś zimnego, owiniętego w materiał.
  3. Obserwuj poszkodowanego przez kilkadziesiąt minut.
Dzwoń 112:
  • Gdy użądlenie jest w jamie ustnej lub w gardle
  • Gdy pojawia się duszność, obrzęk twarzy, wysypka na całym ciele albo zawroty głowy
Osoba uczulona może mieć przy sobie autostrzykawkę z adrenaliną. Pomóż jej z niej skorzystać.
Poparzenie przez meduzę
  1. Wyjdź z wody.
  2. Spłucz skórę wodą morską, nie słodką.
  3. Delikatnie usuń przyklejone resztki meduzy, np. kartą. Nie dotykaj ich gołymi palcami.
  4. Przyłóż chłodny okład.
Dzwoń 112:
  • Gdy pojawi się duszność, obrzęk albo silna reakcja na całym ciele
Meduzy w Bałtyku zwykle parzą lekko, ale u osób uczulonych reakcja może być silna.
Złamanie lub skręcenie
  1. Nie ruszaj uszkodzonego miejsca i nie próbuj niczego nastawiać.
  2. Unieruchom je w pozycji, w jakiej jest, np. podkładając zwinięte ubranie.
  3. Przyłóż coś zimnego owiniętego w materiał.
  4. Jeśli kość przebiła skórę, przykryj ranę czystym opatrunkiem.
Dzwoń 112:
  • Gdy kość przebiła skórę, kończyna jest wygięta albo poszkodowany nie może się ruszyć
Przy lżejszych urazach jedźcie do szpitala albo przychodni.
Omdlenie
  1. Jeśli ktoś mówi, że zaraz zemdleje, posadź go albo połóż.
  2. Jeśli zemdlał i po chwili się budzi, niech poleży jeszcze kilka minut. Potem powoli siada.
  3. Rozluźnij ciasne ubranie i zapewnij świeże powietrze.
  4. Jeśli nie odzyskuje przytomności, przejdź do przewodnika na górze: „Ktoś leży i nie reaguje”.
Dzwoń 112:
  • Gdy nie odzyskuje przytomności
  • Gdy omdlenie zdarzyło się podczas wysiłku albo towarzyszy mu ból w klatce piersiowej
Drgawki (napad padaczkowy)
  1. Nie przytrzymuj poszkodowanego i nic nie wkładaj mu do ust.
  2. Odsuń przedmioty, o które może się uderzyć. Pod głowę podłóż coś miękkiego.
  3. Zapamiętaj, o której zaczął się napad.
  4. Gdy drgawki ustaną, sprawdź oddech. Jeśli oddycha, ułóż go w pozycji bocznej.
Dzwoń 112:
  • Gdy napad trwa dłużej niż 5 minut albo powtarza się
  • Gdy to pierwszy napad, zdarzył się w wodzie albo poszkodowany się zranił
Napad w wodzie jest bardzo groźny. Trzeba utrzymać głowę nad wodą i wezwać pomoc.
Krwawienie z nosa
  1. Posadź poszkodowanego i pochyl jego głowę do przodu.
  2. Ściśnij miękką część nosa palcami na 10–15 minut. Oddychaj ustami.
  3. Nie odchylaj głowy do tyłu, bo krew spływa wtedy do gardła.
Dzwoń 112:
  • Gdy krwawienie trwa dłużej niż 20 minut albo jest bardzo silne
Ból w klatce piersiowej (zawał)112
Zadzwoń 112
  1. Zadzwoń pod 112.
  2. Posadź poszkodowanego wygodnie, np. oparciem do ściany, i rozluźnij ciasne ubranie.
  3. Nie pozwalaj mu chodzić ani się wysilać.
  4. Słuchaj dyspozytora. Może zalecić podanie leku.
  5. Jeśli straci przytomność i nie oddycha, zacznij resuscytację.
Dzwoń 112:
  • Zawsze
Udar mózgu112
Zadzwoń 112
  1. Sprawdź test „twarz, ręka, mowa”: czy kącik ust opada, czy jedna ręka opada, czy mowa jest niewyraźna.
  2. Jeśli zauważysz choć jeden objaw, od razu dzwoń pod 112.
  3. Zapamiętaj, o której zaczęły się objawy. To bardzo ważne dla lekarzy.
  4. Nie podawaj nic do picia ani jedzenia.
Dzwoń 112:
  • Zawsze, jak najszybciej
Ciężka reakcja alergiczna112
Zadzwoń 112
  1. Zadzwoń pod 112.
  2. Jeśli poszkodowany ma autostrzykawkę z adrenaliną, pomóż mu jej użyć: wbija się ją w zewnętrzną część uda.
  3. Gdy ma duszność, niech siedzi. Gdy jest słaby i blady, połóż go i unieś nogi.
  4. Jeśli straci przytomność i nie oddycha, zacznij resuscytację.
Dzwoń 112:
  • Zawsze
Niski cukier (cukrzyca)
  1. Jeśli jest przytomny i może połykać, daj mu coś słodkiego: tabletki z glukozą, słodki napój albo cukierki.
  2. Po 15 minutach sprawdź, czy czuje się lepiej. Jeśli nie, podaj cukier jeszcze raz.
  3. Gdy poczuje się lepiej, niech coś zje.
Dzwoń 112:
  • Gdy nie ma poprawy albo traci przytomność
Nieprzytomnej osobie nie podawaj niczego do ust.
Kleszcz
  1. Chwyć kleszcza pęsetą albo kleszczołapką jak najbliżej skóry.
  2. Wyciągnij go zdecydowanym ruchem, prosto w górę.
  3. Nie smaruj go niczym przed wyciągnięciem.
  4. Zdezynfekuj miejsce i przez kilka tygodni obserwuj skórę.
Jeśli wokół ukąszenia pojawi się powiększający się rumień albo objawy jak przy grypie, idź do lekarza.
Odmrożenie
  1. Przejdź do ciepłego miejsca.
  2. Ogrzewaj odmrożone miejsce ciepłem ciała albo letnią wodą.
  3. Nie nacieraj śniegiem i nie trzyj skóry.
  4. Nie przekłuwaj pęcherzy.
Dzwoń 112:
  • Gdy skóra jest twarda, biała lub sina i nie wraca do normy
Porażenie prądem112
Zadzwoń 112
  1. Nie dotykaj poszkodowanego, dopóki prąd nie zostanie wyłączony.
  2. Wyłącz prąd bezpiecznikiem albo wyciągnij wtyczkę, jeśli to bezpieczne.
  3. Zadzwoń pod 112.
  4. Gdy jest już bezpiecznie, działaj według przewodnika na górze.
Dzwoń 112:
  • Zawsze
Przy liniach wysokiego napięcia trzymaj się daleko i czekaj na służby.
Uraz głowy
  1. Przyłóż do guza coś zimnego owiniętego w materiał.
  2. Niech poszkodowany odpocznie i nie zostaje sam.
  3. Obserwuj go przez kilka godzin.
Dzwoń 112:
  • Gdy stracił przytomność, wymiotuje, jest senny albo splątany
  • Gdy z nosa lub ucha cieknie krew lub płyn
Ciało obce w oku
  1. Nie trzyj oka.
  2. Płucz oko czystą, letnią wodą, od strony nosa na zewnątrz.
  3. Jeśli coś wbiło się w oko, nie wyciągaj tego. Zasłoń oko i jedź do lekarza.
Dzwoń 112:
  • Gdy oko zostało zranione albo zachlapane chemikaliami

Schemat w skrócie

  1. Bezpieczeństwo. Rozejrzyj się. Nie podchodź, jeśli coś ci grozi.
  2. Przytomność. Potrząśnij za ramiona i głośno zapytaj, czy wszystko w porządku.
  3. Wołaj o pomoc. Połóż na plecach, odchyl głowę i unieś brodę.
  4. Oddech. Patrz, słuchaj, wyczuwaj do 10 sekund.
  5. Oddycha? Pozycja boczna, 112, obserwuj.
  6. Nie oddycha? 112 na głośnomówiącym, ktoś biegnie po AED, ty zaczynasz RKO: 30 uciśnięć i 2 oddechy. Po wyciągnięciu z wody najpierw 5 oddechów.
  7. AED. Włącz i rób to, co mówi urządzenie.